De verdwenen kerk van Aarle

Processies, Hagelkruis en een goede oogst 

De kerk van Aarle

Waarschijnlijk had Aarle al in het jaar 1249 een kerk. Deze kerk lag vanaf hier gezien aan de overkant van de weg. Het protestantse kerkhof is nog overgebleven van de oude kerklocatie. De protestanten hadden na de Reformatie van 1648 de katholieke kerk namelijk in gebruik genomen en daar in de 19e eeuw een eigen begraafplaats aangelegd, naast de oude katholieke begraafplaats in en rond de kerk. In 1800 stortte de kerktoren in na een hevige storm en verviel langzaam in de 19e eeuw. De middeleeuwse kerk werd gesloopt in 1847.

 

De kerk in het agrarisch landschap

Het geloof speelde in de Volle en Late Middeleeuwen een alles bepalende rol. Het sociale en religieuze leven van de middeleeuwer was georganiseerd rond de kerk, de kerktoren, de kerkklok en de feestdag van de patroonheilige (de kerkmis wordt een kermis). Het kerkgebouw met haar imposante toren domineerde het dorp en zijn klok was in de wijde omtrek te horen.

De kerkkalender structureerde het leven van de plaatselijke bevolking, niet alleen op sleutelmomenten zoals doop, huwelijk en dood. Ook in het dagelijks boerenbestaan speelt religie een hoofdrol.

Middeleeuwse kerk te Aarle. Aardig detail dat deze oude schets ook al als bijzonderheid vermeldt dat de kerk in ‘De Akkers’ stond.

Het Hagelkruis

Een goede oogst is een kwestie van leven of dood. Bescherming van vee en akkergewassen werd afgesmeekt in de dagelijkse mis, maar ook door andere religieuze ceremonies. Al bij het zaaien werden kostbaarheden zoals munten aan de akker toevertrouwd. In het voorjaar werden processies gehouden door de akkers naar het Hagelkruis, waarvan elk dorp er wel een had. In Aarle staat nog het enige overgebleven hardstenen hagelkruis van Brabant. Het Hagelkruis was een bescherming van de gewassen tegen onweer en verwoestende hagel. En na een goede oogst mocht de pastoor mee profiteren van de opbrengst.